Kiedy reagować na złe traktowanie zwierząt? Poradnik Przyjaciół Zwierząt

Cierpienie zwierząt to coś, co nigdy nie powinno mieć miejsca. Szczególnie, gdy katem jest człowiek… Ten sam, który miał napełniać miskę, otaczać opieką i kochać zupełnie bezinteresownie. Kiedy reagować na złe traktowanie zwierząt? Co mówi na ten temat polskie prawo? Sprawdzamy!

Zazwyczaj zwierzęta cierpią w ciszy, za zamkniętymi drzwiami, gdzie nikt nie może im pomóc. Zdarzają się jednak sytuacje, w których właściciel (bo opiekunem go nazwać nie można) nie bardzo przejmuje się zwróconymi w jego stronę oczami i bez skrupułów znęca się nad swoim zwierzęciem – często go głodząc, czy trzymając całą dobę na zbyt krótkim łańcuchu. Nierzadko zdarza się również przemoc fizyczna. Jak reagować na takie sytuacje?

Przepisy w Polsce – prawo o traktowaniu zwierząt

W pierwszej kolejności warto uzmysłowić sobie, jakie zachowania względem zwierząt są w Polsce zabronione. W wielu kwestiach nadal zwierzęta są traktowane wg prawa jak przedmiot (np. w kwestii przewożenia autem). 

Istnieje jednak Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt, która jednoznacznie wskazuje, że „Zwierzę, jako istota żyjąca, zdolna do odczuwania cierpienia, nie jest rzeczą. Człowiek jest mu winien poszanowanie, ochronę i opiekę.”

Zapis jest bardzo ogólny jednak otwiera ścieżkę do wyciągnięcia konsekwencji wobec wszystkich osób, które dopuszczają się rażącego zaniedbania wobec zwierząt, lub – co więcej – ich okrutnego traktowania. 

Ustawa o ochronie zwierząt zawiera jeszcze kilka istotnych punktów, o których warto pamiętać. Treść ustawy to między innymi:

  • Zabrania się zabijania zwierząt
    (w punkcie są wyznaczone wyjątki, jak konieczność bezzwłocznego uśmiercenia czy uboju w celu pozyskania mięsa i skór),
     
  • Zabrania się znęcania nad zwierzętami
    (przez znęcanie się nad zwierzętami należy rozumieć zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień)
     
  • Kto utrzymuje zwierzę domowe, ma obowiązek zapewnić mu pomieszczenie chroniące je przed zimnem, upałami i opadami atmosferycznymi, z dostępem do światła dziennego, umożliwiające swobodną zmianę pozycji ciała, odpowiednią karmę i stały dostęp do wody.
     
  • Zabrania się trzymania zwierząt domowych na uwięzi w sposób stały dłużej niż 12 godzin w ciągu doby lub powodujący u nich uszkodzenie ciała lub cierpienie oraz niezapewniający możliwości niezbędnego ruchu. Długość uwięzi nie może być krótsza niż 3 m.
     

Powyższe zapisy jednoznacznie pokazują, że zwierzę domowe nie może przebywać całą dobę na krótkim łańcuchu, musi mieć stały dostęp do wody oraz być chronione przed upałem i zimnem. 

Warto też wiedzieć, że za zabijanie zwierzęcia i za znęcanie się nad nim grozi kara pozbawienia wolności do lat 3, natomiast jeżeli sprawca czynu działa ze szczególnym okrucieństwem podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

W jakich sytuacjach reagować?

Często zdarza się, że mamy wątpliwość – czy w danej sytuacji powinniśmy już zareagować? Czy dane zachowania wobec zwierząt są niedozwolone według prawa? Tak naprawdę, zawsze, gdy martwimy się o dobro i bezpieczeństwo zwierzęcia – powinniśmy podjąć choć próbę interwencji. Ustawa o ochronie zwierząt wskazuje listę zachowań, które uznawane są za znęcanie. Koniecznie wezwijmy odpowiednie służby, jeśli jesteśmy świadkami tych sytuacji: 

  1. umyślne zranienie lub okaleczenie zwierzęcia, niestanowiące dozwolonego prawem zabiegu;
     
  2. używanie do pracy albo w celach sportowych lub rozrywkowych zwierząt chorych, a także zbyt młodych lub starych oraz zmuszanie ich do czynności, których wykonywanie może spowodować ból;
     
  3. bicie zwierząt przedmiotami twardymi i ostrymi lub zaopatrzonymi w urządzenia obliczone na sprawianie specjalnego bólu, bicie po głowie, dolnej części brzucha, dolnych częściach kończyn;
     
  4. używanie uprzęży, pęt, stelaży, więzów lub innych urządzeń zmuszających zwierzę do przebywania w nienaturalnej pozycji, powodujących zbędny ból, uszkodzenia ciała albo śmierć;
     
  5. złośliwe straszenie lub drażnienie zwierząt;
     
  6. utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, bądź w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji;
     
  7. porzucanie zwierzęcia, a w szczególności psa lub kota, przez właściciela bądź przez inną osobę, pod której opieką zwierzę pozostaje;
     
  8. wystawianie zwierzęcia domowego lub gospodarskiego na działanie warunków atmosferycznych, które zagrażają jego zdrowiu lub życiu;
     
  9. utrzymywanie zwierzęcia bez odpowiedniego pokarmu lub wody.

Jak reagować na krzywdę zwierzęcia?

Niestety nie każdy decyduje się na reakcję. Czasem boi się o własne bezpieczeństwo (i tu warto pamiętać: Wasze bezpieczeństwo jest na pierwszym miejscu), ale często to po prostu niechęć do „wtrącania się w nieswoje sprawy”. Musimy sobie uzmysłowić, że ból i cierpienie zadawane zwierzęciu przez człowieka to zawsze jest nasza sprawa. Bezbronne istoty nie obronią się same, tylko my możemy im pomóc.

Powinniśmy reagować w każdej sytuacji, gdy zwierzakowi dzieje się krzywda. Możemy zacząć od spokojnej rozmowy z właścicielem, ale to zwykle nie przynosi oczekiwanego skutku. Co więcej – taka osoba dopuszcza się łamania prawa i powinny spotkać ją odpowiednie konsekwencje. Zwierzę natomiast powinno być jej odebrane i znaleźć nowy dom.

W sytuacji, gdy widzicie złe traktowanie, wezwijcie policję. Jeśli istnieje taka możliwość – przygotujcie dowody (zdjęcia lub nagrania). Jeśli nie czujecie się na siłach, poproście o pomoc okoliczną organizację społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt (np. TOZ). 

Nie zostawiajmy tych zwierząt samych. Nie myślmy, że „ktoś inny to zgłosi”. Nie pozwólmy na cierpienie.