Czy pies może jeść surowe mięso? Porady weterynarza

Zastanawiasz się, czy pies może bezpiecznie jeść surowe mięso i jak patrzy na to weterynarz? Chcesz wprowadzić BARF albo tylko od czasu do czasu podać surowy kąsek? Z tego artykułu dowiesz się, jakie są realne korzyści i zagrożenia żywienia psa surowym mięsem oraz jak robić to mądrze.

Czy pies może jeść surowe mięso?

Organizm psa jest dobrze przystosowany do trawienia pokarmów pochodzenia zwierzęcego. Surowe mięso dostarcza wysokostrawnego białka, aminokwasów, tłuszczu i kwasów tłuszczowych, czyli składników, które mają ogromne znaczenie dla mięśni, odporności, skóry i sierści. W badaniu na pitbullach porównano strawność karmy suchej i surowej – u psów na diecie surowej zanotowano wyższe wykorzystanie białka i tłuszczu, co potwierdziła analiza próbek kału zbieranych przez 45 dni.

Należy przy tym pamiętać, że mięso poddane obróbce termicznej traci część wartości odżywczych. Badania nad tauryną w produktach zwierzęcych pokazały, że gotowanie mięsa drobiowego może obniżyć jej poziom nawet o 75%. Najwięcej tauryny stwierdzono w mięsie indyka (około 200 mg/100 g) i wątrobie drobiowej (około 110 mg/100 g). Wysoka temperatura powoduje denaturację białek, a więc częściową utratę ich struktury i wartości odżywczej. U psów ma to mniejsze znaczenie niż u kotów, bo tauryna nie jest dla nich aminokwasem niezbędnym – pies potrafi ją syntetyzować z metioniny i cysteiny, a producenci karm uzupełniają ewentualne straty w procesie produkcji.

Surowe mięso jako smakołyk

Surowe mięso może być dla psa urozmaiceniem diety w formie nagrody. Weterynarze zwykle przyjmują zasadę, że dodatki – w tym surowe mięso – nie powinny przekraczać około 10% dziennego zapotrzebowania kalorycznego psa. Wtedy nie zaburzasz bilansu diety opartej na karmie pełnoporcjowej, która jest już zbilansowana pod kątem witamin, minerałów i proporcji wapnia do fosforu.

Gdy po podaniu surowego mięsa pojawią się biegunka, wymioty albo trudności z wypróżnianiem, trzeba z takiego przysmaku zrezygnować i wrócić do produktów lepiej tolerowanych. Przy sporadycznym podawaniu, w małych porcjach i przy braku chorób przewlekłych, surowy kawałek mięsa zwykle nie stanowi dla psa większego problemu.

Czy można mieszać suchą karmę z surowym mięsem?

Wielu opiekunów chce „podrasować” suchą karmę dodatkiem świeżego mięsa. Z dietetycznego punktu widzenia mieszanie karmy pełnoporcjowej z większą ilością surowego mięsa może zaburzyć proporcje składników. Pies otrzymuje wtedy więcej tłuszczu i białka, ale często mniej wapnia, niektórych witamin i pierwiastków śladowych. Długotrwałe takie żywienie może prowadzić do nadwagi lub niedoborów żywieniowych, w tym do niewłaściwego stosunku wapnia do fosforu.

Najbezpieczniej jest zdecydować się na jedną formę żywienia: pełnoporcjową karmę komercyjną albo dobrze zaplanowaną dietę surową (np. BARF). Małe ilości mięsa dodawane do karmy, traktowane jako smakołyk, zwykle nie są problemem, jeśli nie stają się główną częścią porcji.

Na czym polega dieta BARF dla psa?

Dieta BARF (Biologically Appropriate Raw Food) opiera się na założeniu, że pies powinien jeść w sposób zbliżony do wilka. Podstawę stanowi surowe mięso z kością, uzupełnione podrobami, innymi produktami pochodzenia zwierzęcego oraz warzywami i owocami. Lekarz weterynarii, analizując jadłospis BARF, zwraca uwagę przede wszystkim na proporcje składników i suplementację.

Według Iana Billinghursta, który spopularyzował ten model żywienia, dieta BARF powinna składać się orientacyjnie z 60% surowego mięsa z kością, 10% podrobów, 10% pozostałych produktów zwierzęcych (np. jaja, ryby) i 20% warzyw oraz owoców. Podroby to ważne źródło żelaza i cynku, a także witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Samo mięso mięśniowe nie zapewni psu kompletnego zestawu składników odżywczych.

BARF domowy a karmy surowe komercyjne

Na rynku pojawiły się kompletne karmy surowe, które – według deklaracji producentów – nie wymagają dodatkowej suplementacji. Tego typu produkty mają z założenia zbilansowany skład, co dla części opiekunów jest wygodniejsze niż samodzielne układanie dawek pokarmowych. Mimo to warto, aby dietę opartą na komercyjnych karmach surowych przeanalizował lekarz weterynarii lub dietetyk zwierzęcy, szczególnie u psów chorych, seniorów i szczeniąt.

Jeśli przygotowujesz BARF w domu, suplementacja jest konieczna. Chodzi między innymi o wapń, witaminę D, jod i niektóre pierwiastki śladowe. Proporcje w diecie trzeba dopasować do konkretnego psa: jego wieku, stanu zdrowia, poziomu aktywności, a nawet rasy. Inne zapotrzebowanie ma młody, bardzo aktywny husky, a inne spokojny senior o masie ciała 35 kg.

Jak zaplanować dawkę surowego mięsa?

Przy żywieniu w stylu BARF dawkę mięsa ustala się najczęściej jako procent masy ciała psa w skali tygodnia. Standardowo przyjmuje się, że pies zjada w ciągu tygodnia tyle, ile wynosi około 15% jego masy ciała. To tylko punkt wyjścia, który trzeba modyfikować indywidualnie.

Przykładowo, aby lepiej zobaczyć różnice między wielkościami dawek, można zestawić orientacyjne ilości dziennej porcji mięsa w prostej tabeli:

W praktyce lekarz weterynarii lub dietetyk może zalecić mniejsze lub większe porcje niż w tabeli. Zależy to od kondycji psa, stanu mięśni, poziomu tkanki tłuszczowej, stylu życia, a nawet warunków pogodowych. Zawsze liczy się też kaloryczność całej diety, a nie tylko objętość porcji.

Jakie zagrożenia wiążą się z surowym mięsem?

Z perspektywy weterynarza największe obawy budzi ryzyko zakażeń bakteryjnych, wirusowych i pasożytniczych. Surowe produkty pochodzenia zwierzęcego mogą zawierać Salmonellę, bakterie z grupy Coliforms, Escherichia coli, Campylobacter, Yersinia, Brucella, Listeria, Staphylococcus, Enterococcus, Clostridia. Niebezpieczne mogą być także różne pasożyty, takie jak Toxoplasma gondii, Neospora caninum, Echinococcus granulosus, Trichinella spp., czy Giardia spp.

Część z tych patogenów wywołuje choroby nie tylko u psa, lecz także u ludzi. Ryzyko dotyczy szczególnie domów, w których pies śpi w łóżku, liże twarz opiekuna albo ma częsty kontakt z małymi dziećmi i osobami z obniżoną odpornością. W takich rodzinach lekarze zwykle zalecają większą ostrożność przy diecie surowej.

Salmonella u psów

Badania nad karmami surowymi wykazały, że nawet 21% komercyjnych diet surowych dla psów może być skażonych pałeczkami Salmonella. W przypadku mieszanek z surowym drobiem ryzyko zakażenia w jednym z badań sięgało aż 80%. Co ważne, zagrożenie dotyczy również mięsa przeznaczonego dla ludzi. Analiza ekologicznego kurczaka ze sklepów spożywczych wykazała obecność Salmonelli w 61% próbek, a w wołowinie i wieprzowinie w około 4% próbek.

U psów rasy greyhound badano zależność między dietą surową a występowaniem Salmonelli w kale. Z 41 próbek kału i pokarmu wyizolowano 61 szczepów bakterii. Okazało się, że 16 z 31 izolatów z kału było identycznych jak te znalezione w pokarmie. U badanych psów obserwowano biegunkę i zapalenie jelit, co jasno pokazało, że dieta z surowym mięsem zwiększa ryzyko zachorowania.

Największy problem z surową dietą nie dotyczy jedynie psa. Patogeny z mięsa mogą przenosić się na ludzi – na rękach, w ślinie psa, na misce czy blacie kuchennym.

Jakiego surowego mięsa unikać?

Nie każde mięso nadaje się do podania na surowo nawet zdrowemu dorosłemu psu. Szczególnie ryzykowna jest surowa wieprzowina i mięso z dzika. Mogą one zawierać wirusa wścieklizny rzekomej (choroba Aujeszkiego), która u psów przebiega śmiertelnie, choć dla ludzi nie stanowi zagrożenia. Potwierdzono też ryzyko zarażenia włośnicą (Trichinella spp.) u dzików i świń.

Również surowe ryby stanowią problem. Mogą być źródłem pasożytów, takich jak bruzdogłowiec szeroki (Diphyllobothrium latum) czy Nanophyetus salmincola. Niektóre gatunki ryb zawierają tiaminazę – enzym rozkładający witaminę B1. Częste podawanie takich ryb na surowo grozi poważnym niedoborem tej witaminy, dlatego dieta oparta na surowych rybach nie jest zalecana.

Kiedy surowe mięso nie jest dobrym wyborem?

Są sytuacje, w których weterynarz stanowczo odradzi dietę surową. Dotyczy to przede wszystkim psów, które są w trakcie antybiotykoterapii. Podawanie im surowego mięsa może sprzyjać selekcji i namnażaniu odpornych szczepów bakterii. Ryzyko staje się wtedy realne nie tylko dla psa, ale też dla otoczenia, bo takie bakterie łatwo się rozprzestrzeniają.

Podawania surowego mięsa nie zaleca się także w domach, w których mieszkają niemowlęta, osoby starsze, kobiety w ciąży lub osoby z obniżoną odpornością. Ich organizm gorzej radzi sobie z zakażeniami wywołanymi przez Salmonellę, Listerię czy Campylobacter, więc nawet niewielka ilość patogenów może zakończyć się poważnym zatruciem lub hospitalizacją.

Czy szczeniak może jeść surowe mięso?

U rosnących psów zapotrzebowanie na białko wysokiej jakości jest bardzo duże. Surowe mięso wydaje się dobrym źródłem, ale młode zwierzęta są jednocześnie bardziej wrażliwe na błędy żywieniowe i zakażenia. Układ odpornościowy szczeniąt dopiero dojrzewa, a rezerwy organizmu są ograniczone.

Opisano przypadek dwóch szczeniąt rasy bulterier, które zmarły w ciągu 24 godzin od pojawienia się objawów zakażenia Salmonellą. Miały wysoką temperaturę (około 41°C), krwawy stolec, przyspieszony oddech i skrajne wyczerpanie. To ekstremalny, ale bardzo wyraźny przykład, jak poważne mogą być skutki zakażenia u młodych psów.

Surowe mięso jako przysmak dla malucha

Czy w takim razie szczeniak w ogóle nie może spróbować surowego mięsa? Lekarz weterynarii zwykle podchodzi do tego bardzo ostrożnie. Jeśli opiekun mimo wszystko chce wprowadzić taki smakołyk, powinien zacząć od niewielkich porcji mięsa z pewnego źródła i bacznie obserwować szczeniaka. Najmniejsze objawy biegunki, wymiotów, apatii czy gorączki są sygnałem, że trzeba natychmiast przerwać eksperyment i skonsultować się z lekarzem.

Trzeba też mocno podkreślić, że surowe mięso samo w sobie nie jest zbilansowaną dietą dla szczeniąt. W rosnącym organizmie szczególnie istotna jest ilość i proporcja wapnia oraz fosforu, zawartość miedzi, manganu czy jodu. Ułożenie bezpiecznego jadłospisu BARF dla szczeniaka jest dużo trudniejsze niż dla dorosłego psa, dlatego wymaga konsultacji z doświadczonym specjalistą.

• mięso dla szczeniaka musi pochodzić ze sprawdzonego źródła,
• porcje powinny być bardzo małe na początku,
• konieczna jest obserwacja kału, apetytu i zachowania,
• jadłospis trzeba bilansować z uwzględnieniem szybkiego wzrostu.

Jak bezpiecznie karmić psa surowym mięsem?

Jeśli po konsultacji z weterynarzem decydujesz się na wprowadzenie surowego mięsa, warto zadbać o kilka prostych zasad higieny i planowania diety. Dzięki nim zmniejszysz ryzyko chorób i zadbasz o zbilansowanie posiłków. Dotyczy to zarówno psów na pełnej diecie BARF, jak i tych, które dostają tylko pojedyncze porcje mięsa jako przysmak.

W praktyce szczególne znaczenie mają źródło mięsa, przechowywanie, mycie rąk oraz oddzielenie powierzchni roboczych używanych do przygotowywania posiłków psa od tych przeznaczonych dla jedzenia ludzi. Wiele zakażeń u ludzi wynika nie tyle z samego kontaktu z psem, ile z niewłaściwej higieny w kuchni.

Zasady higieny przy surowym mięsie

Podczas pracy z surowym mięsem dla psa warto stosować podobne zasady jak przy przygotowywaniu potraw dla siebie. Chodzi głównie o ograniczenie kontaktu z drobnoustrojami, które mogą znajdować się na powierzchni mięsa, w sokach mięsnych, a później na misce czy blacie. Poniższa lista podsumowuje najważniejsze z nich:

• zawsze myj ręce po kontakcie z surowym mięsem,
• używaj osobnej deski i noża do krojenia mięsa dla psa,
• dokładnie myj miski i powierzchnie robocze po każdym posiłku,
• nie pozwalaj dzieciom bawić się przy misce z surową karmą.

Dodatkowo mięso powinno być przechowywane w lodówce lub zamrażarce zgodnie z zaleceniami producenta, a rozmrażanie najlepiej prowadzić w lodówce, nie w temperaturze pokojowej. Mięso o podejrzanym zapachu, zmianie koloru czy śliskiej powierzchni nie nadaje się do podania psu, nawet jeśli poprzednie porcje były dobrze tolerowane.

Podanie psu mięsa po krótkim gotowaniu lub sparzeniu znacznie zmniejsza ryzyko zakażeń bakteryjnych, wirusowych i pasożytniczych, przy jednoczesnym zachowaniu dużej części wartości odżywczych.

Jakie mięso najczęściej wybierają opiekunowie?

W gabinecie weterynaryjnym najczęściej słyszane pytania dotyczą kurczaka, wołowiny i wieprzowiny. Kurczak jest łatwo dostępny i stosunkowo tani, ale częściej wywołuje reakcje alergiczne. Wołowina bywa postrzegana jako „lepsza”, bo dostarcza żelaza, cynku, selenu i witamin z grupy B, a przy okazji sprzyja budowie masy mięśniowej. Wieprzowina budzi obawy ze względu na tłuszcz i choroby, o których wspomniano wyżej.

W praktyce wybór mięsa powinien uwzględniać stan zdrowia psa, jego masę ciała, skłonności do alergii i wyniki badań. Zawsze najważniejsze jest sprawdzone źródło mięsa, prawidłowe przechowywanie i rozsądne dawkowanie. Jeden przypadkowy kawałek mięsa z nieznanego miejsca może wyrządzić więcej szkody niż długotrwała, ale dobrze zaplanowana dieta surowa.