Ile palców mają koty? Budowa łap i ciekawostki

Patrzysz na łapki swojego kota i zastanawiasz się, ile tak naprawdę ma palców? Z tego artykułu dowiesz się, jak zbudowane są kocie kończyny i skąd biorą się „dodatkowe” paluszki. Na koniec poznasz też kilka zaskakujących rekordów i ciekawostek o kocich łapach.

Ile palców ma kot?

Standardowy, zdrowy kot ma łącznie 18 palców. Na każdej przedniej łapie znajduje się po 5 palców, a na każdej tylnej po 4. Ten układ jest typowy dla większości kotów domowych, niezależnie od rasy, maści czy płci. Część opiekunów myli się podczas liczenia, bo nie zawsze dostrzega mały, wyżej położony palec z przodu.

Przednie łapy można porównać do ludzkich dłoni. Piąty palec, umieszczony nieco wyżej od pozostałych, to wilczy pazur. Uznaje się go za odpowiednik ludzkiego kciuka. Uczestniczy w chwytaniu ofiary, przytrzymywaniu zabawek, a także pomaga podczas wspinaczki. Tylne łapy są „prostsze” – tam widzisz po cztery palce z pazurami przeznaczonymi głównie do odbijania się i stabilizacji.

U kota bez mutacji genetycznych znajdziesz po 5 palców z przodu i po 4 z tyłu, razem 18.

Dlaczego kot chodzi na palcach?

Koty są palcochodne, co oznacza, że stawiają na podłożu właśnie palce, a nie całą stopę jak człowiek. Taka budowa wydłuża krok, wycisza ruch i pozwala poruszać się bardzo szybko. To dlatego kot może niemal bezgłośnie podejść ofiarę na kilka kroków i ruszyć do krótkiego, gwałtownego sprintu.

Chodzenie na palcach wpływa też na sposób pracy mięśni i ścięgien. Kiedy kot ląduje po skoku, energia wstrząsu rozkłada się na palce, poduszki, stawy i mięśnie, zamiast trafiać bezpośrednio w kości. Dzięki temu łapy są czymś w rodzaju naturalnego „amortyzatora” i pozwalają zwierzęciu bezpiecznie skakać z wysokości, które dla innych gatunków byłyby bardzo ryzykowne.

Jak zbudowane są kocie łapy?

Kocia kończyna to znacznie więcej niż puszysta łapka zakończona pazurami. Pod sierścią kryje się rozbudowany układ kości, stawów, mięśni i ścięgien. Ta konstrukcja sprawia, że kot może wspinać się, przeciskać przez wąskie szpary, a jednocześnie precyzyjnie lądować po skoku z szafy czy parapetu.

W przedniej łapie wyróżnia się nadgarstek, śródręcze i paliczki z małymi kośćmi trzeszczkowymi. W tylnej kończynie kości stępu ułożone są w dwóch rzędach i łączą się z kośćmi śródstopia. Kości śródręcza i śródstopia odpowiadają za stabilność i przenoszenie ciężaru podczas chodu, biegu i skoku. Całość pracuje jak świetnie zaprojektowana dźwignia.

Przednie kończyny

Jedną z najbardziej zaskakujących informacji jest to, że przednie kończyny kota nie są sztywno połączone z kręgosłupem. Obojczyki są szczątkowe, a łopatki utrzymują mięśnie i ścięgna. Taka „luźna” konstrukcja daje duży zakres ruchu. Dzięki temu kot potrafi obracać ramiona i barki w sposób, który pozwala mu wciskać się w bardzo wąskie przestrzenie, o ile tylko zmieści tam głowę.

Na kocim szkielecie zobaczysz jedną kość ramienną, kość łokciową i promieniową tworzące przedramię, a dalej kilka kości nadgarstka, śródręcza oraz kości palców. Ta precyzyjna budowa wyjaśnia, czemu kot z taką łatwością „łowi” łapką zabawki spod mebli albo obraca przedmiot w powietrzu.

Tylne kończyny

Kończyny tylne są na stałe połączone z kręgosłupem przez kości miednicy – biodrową, łonową i kulszową. To nadaje im dużą siłę wybicia. To właśnie z tylnych nóg kot „startuje” do skoku, biegu lub gwałtownego zwrotu podczas polowania czy zabawy.

W ich skład wchodzi kość udowa, piszczelowa i strzałkowa, dalej kości stępu, śródstopia oraz palce. Ta część ciała odpowiada głównie za napęd. Przednie łapy działają wtedy jak kierownica i hamulec. Ten podział ról bardzo dobrze widać, gdy kot biegnie i nagle zatrzymuje się tuż przed miską czy drapakiem.

Poduszki, gruczoły i pazury

Poduszki na łapach pełnią kilka funkcji jednocześnie. Chronią przed urazami mechanicznymi, amortyzują wstrząsy, ale też biorą udział w termoregulacji i odbiorze bodźców dotykowych. Dzięki gęstej sieci zakończeń nerwowych kot „czuje” podłoże, po którym chodzi, nawet jeśli wygląda ono dla człowieka identycznie.

Między poduszkami znajdują się gruczoły zapachowe. Gdy kot ociera się o meble albo drapie słupek, zostawia tam własny zapach. W samych poduszkach mieszczą się z kolei gruczoły potowe. To dlatego na mokrej podłodze możesz czasem zobaczyć odciski kocich łap, zwłaszcza gdy zwierzak jest zestresowany albo gorąco mu po intensywnej zabawie.

Czym jest polidaktylia u kotów?

Zdarza się, że kot rodzi się z większą liczbą palców niż standardowe 18. Taki stan nazywa się polidaktylią, czyli wielopalczastością. Dodatkowe palce wynikają z mutacji genetycznej i mogą pojawić się zarówno na przednich, jak i tylnych łapach. Ich liczba oraz układ bywają bardzo różne, co sprawia, że każda taka łapa wygląda trochę inaczej.

Koty z polidaktylią często sprawiają wrażenie, jakby nosiły małe rękawiczki. Dodatkowe palce zazwyczaj pojawiają się na łapach przednich. Wiele osobników ma wówczas po 6 palców z przodu i nadal po 4 z tyłu, czyli razem 20. Wielopalczastość nie powoduje zwykle problemów zdrowotnych. Część hodowców bardzo ją ceni, traktując ją jako atrakcyjną cechę, szczególnie u niektórych ras.

Ile palców mają koty polidaktylowe?

Liczba dodatkowych palców bywa różna. Niektóre koty mają tylko jeden „nadprogramowy” palce, inne kilka. Dodatkowy palec może mieć swój pazur i osobną strukturę kostną albo być mniejszą wyrostką przy istniejącym palcu. Z punktu widzenia genetyki wystarczy, że jeden z rodziców ma polidaktylię, aby istniała duża szansa, że część kociąt odziedziczy tę cechę.

Najczęstszy wariant to kot z 20 palcami, ale zdarzają się znacznie bardziej spektakularne przypadki. Rekordzistą został rudy kot Jake z Kanady. Miał 28 palców – po siedem na każdej łapie, każdy z własnym pazurem i układem kostnym. Rekord Guinnessa potwierdził weterynarz we wrześniu 2002 roku i jak dotąd nikt go nie pobił.

Czy dodatkowe palce są wadą?

W większości przypadków polidaktylia nie wpływa negatywnie na zdrowie zwierzęcia. Dodatkowe palce mogą nawet delikatnie poprawiać chwytność łap, ułatwiać wspinaczkę czy utrzymanie równowagi. Problem pojawia się dopiero wtedy, gdy palec jest ułożony w taki sposób, że pazur wrasta w skórę lub o coś zahacza. Wówczas weterynarz może zalecić częstsze przycinanie pazurów, a w rzadkich przypadkach zabieg chirurgiczny.

W rasach takich jak maine coon polidaktylia jest dość częsta i akceptowana. W niektórych liniach nawet ją wybierano, bo ułatwiała kotom życie w śnieżnym klimacie północno-wschodnich Stanów Zjednoczonych. W kotach nierasowych wielopalczastość także pojawia się regularnie i zwykle nie wymaga żadnej interwencji poza kontrolą pazurów.

Koty Hemingwaya i inne ciekawostki

Polidaktylia dorobiła się nawet własnej „legendy” w świecie kultury. Amerykański pisarz Ernest Hemingway był znany z ogromnej sympatii do kotów, zwłaszcza tych z dodatkowymi palcami. W latach 30. XX wieku otrzymał od kapitana statku białego, sześciopalczastego kociaka, którego rodzina nazwała Śnieżka. Od niego miała się rozpocząć cała linia kotów wielopalczastych w domu pisarza na Key West.

Dziś w dawnej posiadłości Hemingwaya mieszka około 60 kotów, z których wiele jest potomkami Śnieżki. Wiele z nich ma polidaktylię, dlatego takie zwierzęta nazywa się czasem po prostu „kotami Hemingwaya”. Turyści odwiedzający muzeum mogą zobaczyć je na żywo, swobodnie spacerujące po ogrodzie i budynku.

Dlaczego marynarze lubili koty polidaktylowe?

Przez wieki koty żyły na statkach jako naturalni tępiciele gryzoni niszczących zapasy i olinowanie. Marynarze szczególnie cenili osobniki z większą liczbą palców. Uważali je za talizmany przynoszące szczęście, ale widzieli też ich bardzo praktyczne zalety. Szerokie łapy dawały lepszą przyczepność na kołyszącym się pokładzie i przy wspinaczce po linach.

W śnieżnym stanie Maine takie łapy działały jak małe rakiety śnieżne. Kot z szerszą stopą mniej zapadał się w śniegu i lodzie. To jedna z przyczyn, dla których w populacji lokalnych kotów, a później rasy maine coon, polidaktylia utrwaliła się i stała się tam bardzo częsta. Do dziś właśnie z tym regionem USA kojarzy się koty wielopalczaste.

Koty polidaktylowe w Europie

W Europie koty z dodatkowymi palcami są znacznie rzadsze niż na wschodnim wybrzeżu USA. Jednym z powodów jest historia wierzeń. W dawnych czasach zwierzęta o nietypowym wyglądzie łatwo łączono z magią i czarami. Koty polidaktylowe bywały uznawane za „demony” albo towarzyszy czarownic. To prowadziło do prześladowań i eliminowania takich osobników z populacji.

W Ameryce postrzegano je inaczej. Tam szybciej zaczęto doceniać ich praktyczne zalety na statkach i w gospodarstwach. Z tego powodu mutacja miała tam szansę się utrwalić, a w Europie była częściej tępiona. Dziś podejście jest inne i większość lekarzy weterynarii traktuje polidaktylię jak ciekawą, najczęściej nieszkodliwą cechę.

Inne wady i zaburzenia budowy palców u kotów

Oprócz polidaktylii u kotów zdarza się też syndaktylia, czyli zrośnięcie palców. Występuje dużo rzadziej. W takiej sytuacji dwa palce mogą mieć wspólną skórę albo nawet częściowo zrośnięte kości. Daje to bardzo charakterystyczny wygląd łapy, ale nie zawsze wiąże się z bólem czy kulawizną.

Obie wady – wielopalczastość i zrośnięcie palców – mogą pojawić się w różnych kombinacjach. Czasem zajmują jedną łapę, czasem wszystkie. Z punktu widzenia opiekuna najważniejsze jest obserwowanie, czy kot porusza się swobodnie, nie kuleje i nie ściera w nietypowy sposób pazurów. W razie wątpliwości warto skonsultować się z lekarzem, który oceni, czy potrzebna jest korekta chirurgiczna, czy wystarczy regularna pielęgnacja.

Na co zwrócić uwagę przy pielęgnacji łap?

Kocie łapy – niezależnie od liczby palców – wymagają stałej uwagi. Chodzi zarówno o kontrolę pazurów, jak i kondycji poduszek. W codziennej opiece nad kotem przydaje się prosty schemat działań:

• regularnie oglądaj łapy, zwłaszcza u kotów wychodzących,
• sprawdzaj, czy żaden pazur nie wrasta w opuszkę ani w skórę wokół palca,
• przycinaj pazury, jeśli kot sam ich nie ściera,
• kontroluj, czy poduszki nie są popękane lub nadmiernie wysuszone.

U kotów z polidaktylią szczególnie łatwo przeoczyć dodatkowy pazur ukryty w futrze. Warto policzyć palce na każdej łapie i przy każdym z nich ocenić stan pazura. To proste działanie potrafi oszczędzić zwierzakowi bólu i infekcji.

Jak porównać różne typy kocich łap?

Różnice między łapami kotów „standardowych” i polidaktylowych dobrze pokazuje proste zestawienie. Dzięki temu łatwiej zrozumiesz, jakie cechy mogą wpływać na funkcjonowanie zwierzaka w codziennym życiu:

Takie zestawienie pomaga też lekarzom i hodowcom w opisywaniu nietypowych przypadków. Zamiast ogólników można podać dokładną liczbę palców i ich rozmieszczenie, co ułatwia ocenę genetyczną i planowanie ewentualnej dalszej hodowli.