Jaki pies dla dzieci? Rasy, wychowanie i bezpieczeństwo

Planujesz psa dla swojego dziecka i boisz się podjąć złą decyzję? W tym tekście znajdziesz rasy przyjazne dzieciom, zasady wychowania i zasady bezpieczeństwa. Przeczytasz też, jak przygotować dziecko na nowe obowiązki wobec czworonożnego przyjaciela.

Dlaczego pies jest dobrym towarzyszem dla dziecka?

Kontakt dziecka z psem zmienia codzienność całej rodziny. Pojawia się ktoś, kto nie ocenia, zawsze cieszy się na widok domowników i reaguje na emocje dziecka. Wiele badań pediatrów i psychologów pokazuje, że dorastanie z psem wzmacnia rozwój emocjonalny oraz uczy empatii wobec innych istot.

Pies pomaga także w relacjach rówieśniczych. Dziecko ma temat do rozmów, powód, żeby wyjść na podwórko i naturalny „magnes” dla innych dzieci. Zadania związane z opieką nad pupilem – karmienie, czesanie, wspólne spacery – uczą systematyczności oraz pokazują, że codzienna troska daje widoczne efekty. Młody opiekun widzi, że potrafi zadbać o czyjeś potrzeby, co bardzo wzmacnia poczucie własnej wartości.

Trzeba jednak pamiętać, że pies nie może stać się zabawką ani „nagrodą” za dobre oceny. Adopcja lub zakup szczeniaka to decyzja na kilkanaście lat. Jeśli u podstaw stoi chwilowy zachwyt, bardzo łatwo o sytuację, w której po kilku miesiącach zwierzę zaczyna komuś „przeszkadzać”, a wtedy cierpi przede wszystkim pies.

Jaką rolę odgrywają rodzice?

Dla bezpieczeństwa i komfortu wszystkich domowników relacja dziecko–pies musi być nadzorowana przez dorosłych. Rodzice wyznaczają granice, uczą dziecko szacunku do zwierzęcia i pilnują, żeby pies miał gdzie odpocząć. Maluch musi wiedzieć, że nie wolno siadać na psie, podnosić go na siłę ani przeszkadzać, gdy ten śpi lub je.

Rodzic odpowiada też za szkolenie psa. Wczesna socjalizacja, nauka podstawowych komend i nagradzanie spokojnych zachowań sprawiają, że czworonóg staje się stabilnym, przewidywalnym towarzyszem. Bez tego nawet łagodna rasa może reagować lękiem czy nerwowością w kontakcie z hałaśliwym dzieckiem.

Jak dobrać rasę do wieku dziecka?

Nie istnieje jedna „najlepsza rasa psa dla dzieci”. Dobry wybór zależy od tego, ile lat ma dziecko, jaki ma temperament oraz jak wygląda Wasz dzień. W przypadku przedszkolaka lepiej sprawdzają się psy średniej wielkości. Są na tyle duże, że przypadkowo nie zostaną zgniecione czy upuszczone, a jednocześnie nie przygniotą kilkuletniego malucha jak potężny olbrzym.

Dzieci w wieku szkolnym zwykle porządnie chodzą, potrafią słuchać poleceń i lepiej kontrolują siłę własnych rąk. Z takimi dziećmi poradzą sobie także psy większe, wymagające intensywniejszego ruchu. W rodzinach bardzo aktywnych sprawdzają się energiczne rasy, w domach spokojniejszych – psy o bardziej wyważonym usposobieniu.

Bez względu na rasę żaden pies nie jest „z natury” niańką – bezpieczeństwo zależy od wychowania, nadzoru i nauki zarówno psa, jak i dziecka.

Jakie rasy psów są zwykle polecane dla dzieci?

Przyjazny pies rodzinny ma kilka wspólnych cech. Jest łagodny, rzadko reaguje agresją, chętnie współpracuje z człowiekiem i lubi być blisko swoich opiekunów. Warto szukać ras znanych z cierpliwości, ale też gotowych do zabawy, bo dzieci potrzebują ruchu i śmiechu, a nie tylko „żywego pluszaka pod stołem”.

Wśród często wybieranych ras pojawiają się m.in. labrador retriever, golden retriever, bernardyn, bokser, samojed, berneński pies pasterski, owczarek szetlandzki, aktywny beagle czy bardziej wymagający border collie i posokowiec bawarski. Każda z nich ma inny poziom energii, inną potrzebę pracy z człowiekiem i inny stopień trudności w szkoleniu.

Labrador retriever i golden retriever

Labrador retriever i golden retriever od lat pojawiają się na listach ras przyjaznych dzieciom. Labradory mają mocną budowę, szeroką klatkę piersiową i charakterystyczny ogon w kształcie „wiosła”. Są bardzo towarzyskie i nastawione na współpracę. Szybko się uczą, lubią aportowanie, bieganie i pływanie. W rodzinie z dziećmi odnajdą się znakomicie, o ile zapewnisz im codzienną dawkę ruchu i zajęć umysłowych.

Golden retrievery łączą podobną łagodność z zamiłowaniem do pracy. To psy myśliwskie, które historycznie aportowały ptactwo, dlatego potrzebują długich spacerów, węszenia i zadań rozwijających inteligencję. Golden bardzo szybko przywiązuje się do rodziny, jest cierpliwy i zwykle niezwykle delikatny wobec dzieci. Wymaga jednak regularnego czesania – co najmniej dwa razy w tygodniu – oraz dbałości o uszy, które mają skłonność do infekcji.

Bernardyn i berneński pies pasterski

„Łagodne olbrzymy” przyciągają rodziny, które marzą o dużym, spokojnym psie. Bernardyn jest zwykle opanowany, zrównoważony i cierpliwy, a przy tym bardzo przywiązany do swoich ludzi. Dobrze czuje się na większej przestrzeni, potrzebuje ogrodu, miejsca do wybiegania i codziennych, dłuższych spacerów. Wbrew pozorom lubi zabawę i bywa całkiem energiczny, choć jego masa ciała wymaga ostrożności przy małych dzieciach.

Berneński pies pasterski to również spokojny, rodzinny towarzysz, ale z dużą potrzebą ruchu. Inteligencja i chęć współpracy sprawiają, że łatwo się uczy, a praca z nim daje dużo satysfakcji. Jeśli nie zapewnisz mu aktywności, sam znajdzie sobie zajęcie – kopanie dołków w ogrodzie czy gryzienie mebli. U ras tej wielkości szczególnie ważna jest dobra karma, kontrola stawów i rozsądne obciążanie młodego organizmu.

Bokser, beagle i border collie

Bokser to pies pełen temperamentu, ale bardzo oddany rodzinie. Jest kontaktowy, wesoły, uwielbia wspólne zabawy z dziećmi. Żeby był zrównoważony, trzeba go porządnie zmęczyć fizycznie i psychicznie – spacery, bieganie, proste ćwiczenia w posłuszeństwie to dla niego codzienność. Krótka sierść ułatwia pielęgnację, choć wymaga regularnego sprawdzania skóry i uszu.

Beagle pochodzi z linii psów myśliwskich, dlatego ma ogromną potrzebę ruchu i silny instynkt tropienia. To świetny kompan dla dziecka w wieku szkolnym, które lubi godziny spędzone na dworze. Beagle jest inteligentny, ale też uparty i psotny, więc konsekwentne wychowanie jest absolutnie niezbędne. Border collie idzie jeszcze krok dalej – to jedna z najbardziej wymagających ras pod kątem aktywności. Potrzebuje nie tylko długich spacerów, ale też pracy umysłowej: sportów, zadań węchowych, treningów posłuszeństwa. W rękach niedoświadczonego opiekuna, przy zbyt małej stymulacji, może stać się nerwowy, a nawet reagować agresją.

Samojed, owczarek szetlandzki i posokowiec bawarski

Samojed zachwyca puchatą sierścią i „uśmiechniętą” mordką. To przyjacielski pies, bardzo nastawiony na ludzi, który zwykle dobrze dogaduje się zarówno z dziećmi, jak i z innymi zwierzętami. Uwielbia niskie temperatury, dlatego latem wymaga szczególnej ochrony przed przegrzaniem. Gruba, długa szata oznacza czesanie co kilka dni i dokładne sprawdzanie skóry pod kątem kleszczy poza okresem mrozów.

Owczarek szetlandzki – mniejszy kuzyn owczarka szkockiego collie – jest wesoły, inteligentny i mocno przywiązany do swojego człowieka. Źle znosi długą samotność, dlatego sprawdzi się w domach, gdzie ktoś jest w domu przez większość dnia. Nie wykazuje skłonności do agresji, za to chętnie współpracuje w szkoleniu i świetnie bawi się w sportach typu agility. Posokowiec bawarski ma spokojną, zrównoważoną naturę, ale bardzo silną potrzebę pracy nosem. Wymaga długich, urozmaiconych spacerów i doświadczonego opiekuna, bo bywa uparty i niezależny.

Jak zadbać o bezpieczeństwo dziecka i psa?

Bezpieczna relacja dziecko–pies nie dzieje się sama. Trzeba ją zaplanować i codziennie o nią dbać. Z jednej strony chodzi o ochronę dziecka przed ugryzieniem lub przewróceniem, z drugiej – o ochronę psa przed bólem, przeciążeniem i stresem. Obie strony muszą czuć się przy tej relacji komfortowo.

Zasady ustawia dorosły. Dziecko nie może samo zostawać z psem, zwłaszcza małym, który jeszcze nie umie przewidywać konsekwencji swoich reakcji. Pies powinien mieć swoje spokojne miejsce, na przykład legowisko w kącie pokoju, gdzie nikt go nie dotyka – także dziecko. To „strefa bezpieczeństwa”, do której nikt nie ma wstępu.

Jakich zachowań wobec psa trzeba uczyć dziecko?

Dziecku trzeba wiele razy i bardzo jasno wyjaśnić, co jest miłe dla psa, a co go boli. Warto też pokazywać na własnym przykładzie, jak delikatnie podchodzić do zwierzęcia. Mały człowiek nie od razu rozumie, że jego ulubione przytulenie może być dla czworonoga powodem do ucieczki.

Przed pojawieniem się psa w domu możesz omówić z dzieckiem konkretne zakazy i powody ich wprowadzenia:

• nie ciągniemy psa za ogon ani uszy,
• nie siadamy na psie i nie podnosimy go siłą,
• nie budzimy psa, gdy śpi,
• nie przeszkadzamy mu podczas jedzenia,
• nie wkładamy rąk do miski z karmą,
• nie zaglądamy psu do legowiska, jeśli sam tam odpoczywa.

Takie zasady budują w dziecku nawyk szacunku do zwierząt. Uczą też obserwowania sygnałów, które wysyła pies: odwracania głowy, ziewania, odchodzenia. To pierwsze „prośby o przerwę”, na które warto reagować, zanim dojdzie do ostrzejszej reakcji.

Dobrze nauczone dziecko wie, że pies ma prawo do własnych granic, tak samo jak człowiek.

Jak przygotować dziecko na nowe obowiązki wobec psa?

Rozmowa o obowiązkach powinna zacząć się jeszcze przed pojawieniem się psa w domu. Wspólnie z dzieckiem warto omówić, ile razy dziennie pies będzie jadł, ile czasu zajmuje spacer i kto będzie uczestniczył w poszczególnych zadaniach. Dzięki temu dziecko wie, że pies to codzienna odpowiedzialność, a nie prezent, który odkłada się do szafy.

Dobrze działa spokojne tłumaczenie: pies, tak jak człowiek, potrzebuje odpoczynku, ruchu i poczucia bezpieczeństwa. Jeśli wytłumaczysz, że budzenie śpiącego zwierzęcia, ściskanie czy tarmoszenie sprawia mu ból lub strach, maluch szybciej zacznie kontrolować swoje zachowanie.

Jakie zadania dla przedszkolaka, a jakie dla starszego dziecka?

Dzieci w wieku przedszkolnym nie powinny mieć stałych, samodzielnych obowiązków związanych z opieką nad psem. Są jeszcze zbyt impulsywne, a ich możliwości fizyczne ograniczone. Lepiej, jeśli mały człowiek poznaje zwyczaje zwierzęcia i uczy się właściwej interakcji, na przykład poprzez wspólną zabawę w obecności dorosłego.

Z czasem możesz włączać malucha w proste czynności, które wykonujecie razem:

1. podanie miski z karmą pod twoim okiem,
2. wspólne czesanie psa krótką szczotką,
3. rzucanie piłki na ogrodzie lub w parku,
4. pomoc w przygotowaniu legowiska, np. rozłożenie koca.

Starsze dzieci, zwłaszcza te, które same zabiegały o psa, mogą przejmować więcej zadań. Możesz ustalić, że to one wychodzą na krótsze spacerki w ciągu dnia, dbają o regularne szczotkowanie czy pomagają przy myciu misek. Warto od razu pokazać im, ile czasu zajmują te czynności, żeby nie czuły się później zaskoczone.

Jak dobrać psa do stylu życia rodziny?

Wybierając psa dla dziecka, warto zadać sobie kilka szczerych pytań. Ile czasu dziennie możesz realnie przeznaczyć na spacery i zabawę z psem? Masz małe mieszkanie czy dom z ogrodem? Lubisz długie wycieczki, czy raczej odpoczywasz w domu? Odpowiedzi jasno pokażą, czy lepiej sprawdzi się pies szukający mocnej stymulacji, czy raczej spokojniejszy towarzysz kanapy i krótszych spacerów.

Rodziny z ogrodem częściej decydują się na duże, ruchliwe psy – bernardyna, berneńskiego psa pasterskiego czy samojeda, które potrzebują przestrzeni. W mieszkaniu w bloku da się szczęśliwie wychować także większego psa, ale wymaga to regularnych, długich spacerów i konsekwentnej pracy nad spokojem w domu. Przy bardzo aktywnym trybie życie lepiej unikać ras, które źle znoszą wysoką temperaturę lub wymagają specjalnych warunków klimatycznych.

Dobry wybór rasowy to tylko część układanki. Najwięcej zależy od codziennej relacji: ilości ruchu, spokojnego miejsca do odpoczynku, konsekwencji w wychowaniu i jakości kontaktu dziecka z psem. To właśnie te elementy sprawiają, że pies staje się dla dziecka prawdziwym przyjacielem na wiele lat.