Czy krewetka to ryba?

Zastanawiasz się, czy krewetka to ryba i jak właściwie ją traktować w kuchni oraz diecie? W tym tekście znajdziesz wyjaśnienie różnic biologicznych, ale także konkretne informacje o wartościach odżywczych. Dowiesz się też, jak wybierać i przyrządzać krewetki, żeby w pełni skorzystać z ich smaku i składu.

Czy krewetka to ryba?

Na początku warto odpowiedzieć na najprostsze pytanie: krewetka nie jest rybą. Należy do zupełnie innej grupy zwierząt wodnych. Krewetki to skorupiaki, a dokładniej dziesięcionogi z rzędu Caridea. Ryby mają kręgosłup, płetwy i szkielet kostny lub chrzęstny, natomiast krewetki mają pancerz zbudowany z chityny i zewnętrzny szkielet, który je chroni.

Inaczej wygląda też ich anatomia. Krewetka ma kilka par odnóży, wyraźną głowę z długimi czułkami i charakterystycznie zagięty odwłok. Ryba ma ciało o opływowym kształcie, łuski i skrzela ukryte pod wieczkiem skrzelowym. Z punktu widzenia biologii są to dwa inne światy, choć w handlu i w kuchni często łączy się je pod wspólnym hasłem „ryby i owoce morza”.

Czym są owoce morza?

Pojęcie „owoce morza” bywa mylące, bo nie jest terminem naukowym, tylko handlowym. Zaliczamy do niego między innymi krewetki, małże, ostrygi, kalmary, homary, a także inne jadalne organizmy żyjące w wodzie, które nie są rybami. W wielu krajach, także w Polsce, restauracje oferują „ryby i owoce morza” jako dwie odrębne kategorie dań.

Z dietetycznego punktu widzenia owoce morza i ryby mają wiele wspólnych cech. Dostarczają pełnowartościowego białka, są zwykle niskokaloryczne i zawierają tłuszcze bogate w omega-3. Skład mineralny oraz profil witaminowy mogą się jednak różnić, dlatego lekarze i dietetycy zalecają ich wzajemne uzupełnianie, a nie traktowanie krewetek jako typowego zamiennika każdej ryby.

Jak wygląda wartość odżywcza krewetek?

Krewetki są chętnie wybierane przez osoby, które liczą kalorie i dbają o sylwetkę. W 100 g krewetek znajdziesz około 86 kcal, czyli dużo mniej niż w większości mięs czerwonych. Taka porcja dostarcza około 18,1 g białka przy bardzo małej ilości tłuszczów nasyconych, około 0,8 g.

Dzięki temu krewetki można traktować jako produkt wysokobiałkowy, a jednocześnie lekki. Sprawdzają się w diecie redukcyjnej, sportowej czy po prostu w planie żywienia, w którym chcesz zamienić tłuste mięsa na coś delikatniejszego. Mięso krewetek jest też lekkostrawne i dobrze tolerowane przez większość osób, które nie mają alergii na skorupiaki.

Białko i tłuszcze w krewetkach

Białko zawarte w krewetkach ma korzystny profil aminokwasów i dobrą strawność. Dla wielu osób może częściowo zastąpić mięso drobiowe lub wieprzowe. Organizm łatwo je wykorzystuje do budowy i regeneracji tkanek, co jest ważne zarówno dla osób aktywnych fizycznie, jak i dla seniorów.

Pod względem tłuszczu krewetki są bardzo „oszczędne”. Mała zawartość tłuszczów nasyconych idzie w parze z obecnością nienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3. To właśnie one wspierają układ krążenia i mogą obniżać ryzyko chorób serca. W porównaniu z niektórymi rybami tłustymi mają ich mniej, ale i tak stanowią wartościowe uzupełnienie diety.

Witaminy z grupy B

Pod względem witamin krewetki wyróżniają się przede wszystkim zawartością witamin z grupy B. Są dobrym źródłem niacyny (witamina B3), witaminy B6, witaminy B12 oraz witaminy PP. To ważna informacja, jeśli na co dzień jesz niewiele mięsa lub zupełnie z niego rezygnujesz i szukasz innych źródeł tych składników.

Witamina B3 bierze udział w metabolizmie energetycznym i pomaga regulować pracę układu nerwowego. B6 wspiera odporność i ma znaczenie dla prawidłowego działania mózgu. Witamina B12 odpowiada za wytwarzanie czerwonych krwinek i prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego, dlatego jej niedobór może prowadzić do anemii i problemów neurologicznych. Witamina PP z kolei wpływa na produkcję hormonów płciowych i tarczycy oraz może sprzyjać utrzymaniu prawidłowego poziomu cholesterolu.

Minerały w krewetkach

Krewetki zawierają także dobrze przyswajalne składniki mineralne. Wyróżniają się zawartością selenu, jodu, magnezu, potasu i fluoru. W mniejszych ilościach obecne są żelazo i cynk. Taki zestaw sprzyja zarówno odporności, jak i pracy układu hormonalnego oraz serca.

Selen działa jak silny przeciwutleniacz i może zmniejszać stres oksydacyjny. Wspiera odporność i pomaga chronić komórki, także te mięśnia sercowego. Jod jest potrzebny do prawidłowej pracy tarczycy, więc obecność krewetek w diecie ma znaczenie zwłaszcza tam, gdzie spożycie ryb i jodowanej soli jest niskie. Fluor pomaga chronić zęby przed próchnicą, a potas i magnez wpływają na regulację ciśnienia i pracę mięśni.

Krewetki łączą niską kaloryczność, dużą ilość białka i obecność omega-3, selenu oraz jodu, dzięki czemu dobrze wpisują się w model zdrowego żywienia.

Jakie są rodzaje krewetek i jak je rozpoznać?

Na półkach sklepowych widzisz różne nazwy, kolory i rozmiary krewetek, więc łatwo się pogubić. Na świecie opisano około 2500 gatunków krewetek, ale w celach spożywczych wykorzystuje się tylko część z nich. Występują praktycznie we wszystkich akwenach, także w Bałtyku, gdzie ich małe odmiany służą głównie jako przynęta.

Najwięcej krewetek pochodzi z hodowli i połowów w krajach południowo-wschodniej Azji. To tam znajdują się ogromne farmy wodne, które zaopatrują restauracje i sklepy na całym świecie. W Polsce krewetki są dziś łatwo dostępne, między innymi w sieciach delikatesów typu Kuchnie Świata, ale też w dużych marketach i mniejszych sklepach osiedlowych.

Najczęściej spotykane odmiany

W handlu możesz spotkać kilka popularnych typów krewetek. Różnią się wielkością, kolorem pancerza oraz zastosowaniem kulinarnym. Warto kojarzyć przynajmniej najważniejsze nazwy, żeby świadomie wybierać produkt pod konkretny przepis.

Do odmian często widocznych w sklepach i restauracjach należą między innymi:

• krewetki tygrysie (Black tiger), duże, z szaro-zielonymi paskami na pancerzu, sprzedawane jako krewetki królewskie,
• krewetki białe (Vannamei), także znane jako krewetki królewskie, z białym spodem i szarobrązowym pancerzem,
• krewetki czerwone argentyńskie o intensywnej barwie,
• krewetki grenlandzkie (północne), zwykle mniejsze, często używane do sałatek,
• krewetki małe koktajlowe, idealne do zimnych przystawek.

Przed ugotowaniem wiele krewetek ma kolor szary, brązowy, a nawet zielonkawy lub kremowy. Po obróbce cieplnej większość przyjmuje barwę czerwono-pomarańczową lub bladoróżową, co od razu kojarzy się z apetycznym, gotowym do jedzenia produktem.

Rozmiar krewetek i oznaczenia

Czy oznaczenia typu 31/40 albo 16/20 brzmią dla ciebie zagadkowo? To system określający ilość krewetek w jednym funcie (454 g) produktu. Wystarczy go dobrze zrozumieć, a bez trudu dobierzesz wielkość krewetek do dania.

Przykład: zapis 31/40 oznacza, że w jednym funcie znajdziesz między 31 a 40 krewetek. Im mniejsza liczba po lewej stronie, tym większe sztuki. W kilogramie krewetek o rozmiarze 31/40 możesz spodziewać się około 80 sztuk, natomiast w kilogramie krewetek 16/20 będzie ich około 42. W przypadku krewetek całych z głową liczby na opakowaniu zwykle odnoszą się już bezpośrednio do 1 kg, a nie do funta.

Jak wybierać krewetki w sklepie?

Przy sklepowej zamrażarce łatwo podjąć decyzję impulsywnie, ale kilka prostych kryteriów pozwoli ci kupić lepszy produkt. Najpierw sprawdź formę: krewetki mogą być surowe lub już ugotowane, obrane, częściowo obrane albo w całości.

Do dań gorących, takich jak makarony, risotto czy curry, najlepiej nadają się krewetki surowe o szarej barwie. Czerwone lub intensywnie różowe są już ugotowane i przeznaczone raczej do podania na zimno lub krótkiego podgrzania. Warto też zwrócić uwagę na rozmiar: średnie, oznaczone na przykład jako 31/40, są dobrym kompromisem między ceną a wygodą przygotowania.

Na co zwrócić uwagę przy zakupie?

Podczas zakupu warto przyjrzeć się kilku detalom, które mówią wiele o jakości produktu. Nie zajmuje to dużo czasu, a ma wpływ na smak i bezpieczeństwo jedzenia.

Przy wyborze krewetek zwróć uwagę przede wszystkim na:

• wygląd pancerza – powinien być lśniący, bez czarnych plam i uszkodzeń,
• zapach – delikatny morski, bez intensywnej, nieprzyjemnej woni,
• ilość lodu – zbyt gruba warstwa glazury może oznaczać gorszą jakość,
• informacje na etykiecie – kraj pochodzenia, data produkcji, sposób obróbki,
• rodzaj – krewetki zimnowodne są zwykle bardziej wyraziste w smaku niż ciepłowodne.

Warto także czytać skład. Idealnie, jeśli na liście znajduje się tylko „krewetki” oraz ewentualnie sól. Długie listy dodatków mogą świadczyć o tym, że produkt był intensywnie przetworzony.

Krewetki zimnowodne z czystych akwenów często oferują pełniejszy smak niż ciepłowodne hodowlane, co docenisz zwłaszcza w prostych daniach.

Jak przyrządzać krewetki?

Nie musisz być szefem kuchni, żeby przygotować aromatyczne danie z krewetkami. Ich mięso jest delikatne, dlatego wymaga krótkiej obróbki cieplnej. To także produkt uniwersalny, który możesz smażyć, dusić, piec i grillować, a nawet podawać na zimno jako dodatek do sałatek.

Najprostszy sposób to obsmażenie obranych krewetek na maśle z dodatkiem czosnku, soli, pieprzu i soku z cytryny. Dla średniego rozmiaru, jak 31/40, wystarczy zwykle 2–3 minuty smażenia na dobrze rozgrzanej patelni. Podane z chrupiącą bagietką lub lekką sałatką stworzą szybki obiad lub kolację.

Obróbka i przygotowanie

Przed smażeniem czy grillowaniem często trzeba krewetki oczyścić. Wiele produktów mrożonych jest już wstępnie przygotowanych, ale czasem na grzbiecie widać ciemną kreskę. To jelito, które można łatwo usunąć, delikatnie nacinając grzbiet cienkim nożem i wyciągając nitkę. Ciemna linia po stronie brzusznej to tętnica, której nie usuwa się, bo nie wpływa na smak ani bezpieczeństwo dania.

Jeśli planujesz grill, lepiej wybierz krewetki w pancerzu. Pod wpływem temperatury skorupka ochroni mięso przed przesuszeniem, dzięki czemu pozostanie ono bardziej soczyste. Do makaronów czy risotta wygodniejsze będą krewetki już obrane, bo łatwiej je potem jeść.

Pomysły na dania z krewetkami

Krewetki pasują do wielu dań kuchni śródziemnomorskiej i azjatyckiej, ale równie dobrze odnajdują się w prostych, domowych przepisach. Możesz zestawiać je z warzywami, makaronem, ryżem lub pieczywem. Dobrze komponują się z oliwą, czosnkiem, papryczką chili, ziołami i cytrusami.

Jeśli chcesz częściej wykorzystywać krewetki w swojej kuchni, możesz przygotować między innymi:

1. zupę krem z warzyw korzeniowych z dodatkiem podsmażonych krewetek,
2. makaron w sosie z czosnkiem, oliwą i natką pietruszki,
3. sałatkę z rukolą, pomidorkami i krewetkami z patelni,
4. krewetki z grilla podane z dipem jogurtowo-czosnkowym,
5. ryż smażony w stylu azjatyckim z warzywami i krewetkami.

Dobrze jest trzymać się zasady krótkiej obróbki cieplnej. Zbyt długo smażone lub duszone krewetki stają się twarde i gumowate, a ich delikatny smak słabnie. Gdy tylko zaczną się zwijać i wyraźnie zmieni się kolor, zazwyczaj są już gotowe.

Największy błąd przy krewetkach to zbyt długie smażenie – 2–3 minuty wystarczą, by mięso było jędrne i soczyste.