Aportowanie to przynoszenie opiekunowi przedmiotu, który pies wcześniej podniósł lub chwycił. Nie chodzi więc o samą pogoń za piłką, lecz o cały łańcuch zachowań: zainteresowanie zabawką, chwycenie jej, powrót, a następnie oddanie do ręki. Najlepiej uczyć tej umiejętności krótkimi sesjami, przez zabawę i wymianę, bez gonienia psa.
Czym jest aportowanie?
W kynologii aportowanie oznacza przyniesienie przedmiotu do opiekuna na jego sygnał. Sama pogoń za poruszającą się zabawką jest tylko jednym z elementów tej aktywności. Pies może biec za piłką z dużym entuzjazmem, ale jeśli ucieka z nią, nie wraca albo nie chce jej oddać, nie opanował jeszcze pełnego aportu.
Dobrze wypracowane aportowanie obejmuje także spokojne oczekiwanie na komendę. Pies rusza dopiero po sygnale, chwyta przedmiot, wraca do opiekuna i pozwala go odebrać. Ponieważ pogoń może silnie pobudzać łańcuch łowiecki, celem treningu powinno być budowanie współpracy, a nie samo wielokrotne rzucanie piłki.
Dlaczego warto uczyć psa aportowania?
Ta zabawa może być wartościowa, jeśli intensywność i czas ćwiczeń są dopasowane do psa. Wspólne wykonywanie kolejnych etapów poprawia nie tylko kondycję, ale też koncentrację i komunikację.
Najważniejsze korzyści z nauki aportowania to:
- zaspokojenie części potrzeb ruchowych psa,
- stymulacja umysłowa związana z czekaniem, wyborem i wykonywaniem kolejnych etapów,
- budowanie więzi przez wspólną aktywność i pozytywne wzmocnienie,
- lepsze odczytywanie mowy ciała oraz sygnałów opiekuna.
Czego używać do aportowania?
Na początku wybierz lekki, łatwy do chwycenia przedmiot, który nie jest ani zbyt mały, ani tak duży, że pies nie może go wygodnie utrzymać. Może to być specjalny dummy, miękki szarpak albo trwała gumowa zabawka. Dobrze, gdy do ćwiczeń masz dwa podobne przedmioty, ponieważ ułatwi to późniejszą wymianę.
Poniższe zestawienie pomaga ocenić, które przedmioty nadają się do treningu:
| Typ przedmiotu | Zalety i bezpieczeństwo | Wady lub ryzyko |
|---|---|---|
| Dummy lub miękka zabawka treningowa | Jest przeznaczona do pracy z psem, łatwa do trzymania i zwykle dostępna w kilku rozmiarach. | Trzeba dobrać rozmiar do pyska psa i regularnie sprawdzać stan materiału. |
| Szarpak lub zabawka gumowa | Może wzmacniać zabawę blisko opiekuna i dobrze sprawdza się przy wymianie. | Niektóre psy nadmiernie się przy niej pobudzają, dlatego potrzebne są przerwy. |
| Patyk | Jest łatwo dostępny, ale nie daje przewidywalnego poziomu bezpieczeństwa. | Drzazgi mogą zranić jamę ustną, gardło lub przewód pokarmowy. Nie używaj go do aportowania. |
| Piłka tenisowa | Bywa atrakcyjna dla psa i łatwa do rzucania. | Szorstka powierzchnia może z czasem ścierać szkliwo. Lepsza będzie piłka przeznaczona dla psów. |
Uwaga: patyki mogą powodować rany i zaklinować się w jamie ustnej, a piłki tenisowe mogą przyczyniać się do mechanicznego ścierania szkliwa. Zabawka powinna być większa niż szerokość gardła psa, ale nadal wygodna do chwycenia.
Jak nauczyć psa aportowania krok po kroku?
Ćwicz w spokojnym miejscu, używaj atrakcyjnych nagród i kończ sesję, zanim pies straci zainteresowanie. Nie próbuj od razu rzucać przedmiotu na dużą odległość. Najpierw zbuduj zachowanie, na którym opiera się cały aport.
- Zainteresuj psa przedmiotem – poruszaj zabawką przy sobie, pozwól psu ją obwąchać i nagradzaj spojrzenie, dotknięcie oraz chwycenie. Nie wyrywaj jej z pyska.
- Naucz noszenia – gdy pies utrzymuje przedmiot przez chwilę, zrób jeden lub dwa kroki do tyłu. Nagródź go za podążanie za Tobą bez upuszczania zabawki, a potem stopniowo zwiększaj dystans.
- Wprowadź wymianę dwóch zabawek – rzuć lub odłóż pierwszy przedmiot na niewielką odległość. Gdy pies go chwyci, pokaż drugi. Nie wyrywaj pierwszej zabawki i nie rzucaj drugiej, dopóki pies jej nie wypuści. Wypuszczenie powinno uruchamiać kolejną zabawę.
- Dodaj komendę „daj” – wypowiadaj ją spokojnie tuż przed oddaniem przedmiotu. Kiedy pies go puści, natychmiast nagródź go drugim aportem, smakołykiem albo krótką zabawą.
- Ćwicz czekanie na sygnał – dopiero gdy pies chętnie wraca i oddaje przedmiot, poproś go o „siad” i chwilę oczekiwania. Rzut wykonuj na małą odległość, a po komendzie pozwól mu ruszyć.
Jeśli pies wraca z zabawką, ale zatrzymuje się kilka kroków od Ciebie, nie idź za nim. Ustaw ciało lekko bokiem, pokaż drugi przedmiot i poczekaj na podejście. Gonienie psa może nauczyć go uciekania z „łupem” zamiast powrotu do opiekuna.
Co robić, gdy aportowanie nie wychodzi?
Gdy pies nie oddaje zabawki, wróć do metody dwóch przedmiotów. Wymiana jest dla niego czytelna, bo oddanie jednej rzeczy otwiera dostęp do kolejnej. Nie szarp się z psem i nie wkładaj mu na siłę ręki do pyska. Takie działania mogą osłabić zaufanie i sprawić, że zacznie bronić zabawki.
Jeśli pies nadmiernie się pobudza, skróć trening do 2–3 minut i zakończ go spokojnym sukcesem. Oznaką, że zabawa jest zbyt intensywna, może być chaotyczne bieganie, trudność z odpuszczeniem przedmiotu, skomlenie albo brak reakcji na znane sygnały. Wysokie pobudzenie wiąże się ze stresem, a u części psów może utrudniać wyciszenie po zabawie. Zrób przerwę, zmniejsz odległość rzutu i częściej nagradzaj spokojny powrót.
Nie każdy pies musi zostać aporterem. Jeśli mimo spokojnych prób nie interesuje się tą aktywnością, zaproponuj mu węszenie, zabawę w przeciąganie, wyszukiwanie przedmiotów albo ćwiczenia oparte na jedzeniu. Gdy pojawia się agresja przy próbie odebrania zabawki, silna reaktywność lub wyraźny stres, przerwij ćwiczenia i skonsultuj się z trenerem pracującym bez przemocy lub behawiorystą.
Aportowanie najlepiej traktować jako wspólną zabawę, a nie test posłuszeństwa. Krótkie sesje, bezpieczny przedmiot i wymiana zamiast gonitwy pomagają psu zrozumieć, że najważniejszy jest powrót i kontakt z opiekunem.
